Hvaljen Isus i Marija i pomoz Bog
- draga braćo i sestre u Kristu Isusu!


Dopustite da Vas najiskrenije pozdravim i čestitam obnavljanje hrvatske pravoslavne crkve kao jedine legalne pravoslavne crkvene institucije u republici Hrvatskoj. Bizantion je u početku bio episkopija potčinjena prijestolu Herakleje, u Trakiji, ali čim je, zahvaljujući caru Konstantinu (306-331), postao prijestonica carstva, drugi Rim, on je stekao veliku crkvenu i političku važnost. Jurisdikciju carigradskog patrijarha odredili su vaseljenski sabori: Carigradski (381), Trećim kanonom, daje mu prvenstvo časti, poslije Rima; Halkidonski (451), Dvadeset osmim kanonom, dodaje mu eparhije Trakije, Male Azije i Ponta. U 11. vijeku pod njegovom jurisdikcijom nalaze se ne samo Grci bizantijskog carstva nego i kršćani Sjeverne Afrike, Južne Italije i Sicilije, Male Azije , Balkanskog poluostrva, Rusije i Rumunskih Zemalja.
 
U to vrijeme Vaseljenska Patrijaršija imala je 600 episkopskih tronova. Latinski Križari osvajaju Carigrad 1204. godine; poslije toga Patrijarh premješta svoje sjedište u Niceju, gdje je ostao u izgnanstvu sve do 1272. godine. Zatim Carigrad pada pod Osmanlije 1453. godine. Taj događaj je utjecao da se znatno svede crkvena važnost Vaseljenske Patrijaršije. Isto tako i formiranjem pomjesnih autokefalnih Crkava, na kraju 19. vijeka, njena se jurisdikcija sužava. Godine 1928. četrdeset i devet episkopija bilo je predano Grčkoj Crkvi. Pod sadašnju njenu jurisdikciju ulaze Grci vjernici u Istanbulu, eparhije u Turskoj, nekoliko dodekaniskih eparhija, kao i Sveta Gora.
 
Kršćanstvo se ukorijenilo u Dakiji još početkom 2. vijeka, u periodu okupiranja ove regije od Rimljana, što znači jednovremeno sa formiranjem rumunskog naroda. Već 325. godine jedan gotski episkop prisustvuje Nicejskom Saboru. Arijanski svećenik Ulfila (oko 310-381) prevodi Sveto Pismo na gotski jezik. U 15. vijeku organiziraju se dvije velike mitropolije, u Vlaškoj i Moldaviji, pod jurisdikcijom carigradskog patrijarha. Također, postojala je i mitropolija za pravoslavne Rumune u Transilvaniji, zatvorena za vrijeme austrougarskog carstva. Poslije sjedinjenja rumunskih zemalja 1859. godine, Rumunija 1877. dobija državnu nezavisnost, a 1885. godine Rumunska Crkva stiče autonomiju. Godine 1925. osniva se Rumunska Patrijaršija, uzdizanjem bukureštanskog arhiepiskopa na stepen patrijarha. Prvi patrijarh bio je Miron Kristea (1925-1939).
 
Liturgija i propovjedi vrše se na rumunskom jeziku.Bugare, ogranak južnih Slovena, pokrstili su bizantski misionari koje je poslao patrijarh Focije 865. godine. Car Boris (853-889) primio je kršćanstvo u formi bizantskog obreda. Bugarska Patrijaršija osnovana je 1017. godine, za vrijeme cara Simeona, ali nju je ukinuo bizantski car Bazilije II (Bugaroubica) 1019. Godine 1186. zahvaljujući Svetom Savi obnavlja se Patrijaršija sa centrom u Trnovu, no nju su ukinuli otomanski Turci (1393). Za vrijeme otomanske okupacije Crkva se nalazila pod Carigradskom Patrijaršijom, koja je pokušala da ukine liturgiju na crkvenoslavenskom jeziku.
 
Godine 1879. Bugari dobijaju od sultana Abdul Aziza pravo da imaju nezavisnu Patrijaršiju. To Carigrad nije prihvatio, te 1882. Bugarsku Crkvu proglašava "raskolničkom". Ta se nesloga prevazilazi 1945. godine, kada Carigrad daje autokefaliju Bugarskoj Crkvi, priznavši za egzarha mitropolita Stefana. Tek 1959. godine, poslije 560 godina, ponovo je uspostavljena Bugarska Patrijaršija izborom patrijarha Kirila (+1971). Bugarska Patrijaršija preš...